عاجی, ساره, دیداری, شهره. (1402). بررسی تغییرات زمانی سطح دریاچه مهارلو با استفاده از تصاویر ماهواره و عوامل مؤثر بر آن. سامانه مدیریت نشریات علمی, (), -. doi: 10.22092/wmrj.2023.363213.1549
ساره عاجی; شهره دیداری. "بررسی تغییرات زمانی سطح دریاچه مهارلو با استفاده از تصاویر ماهواره و عوامل مؤثر بر آن". سامانه مدیریت نشریات علمی, , , 1402, -. doi: 10.22092/wmrj.2023.363213.1549
عاجی, ساره, دیداری, شهره. (1402). 'بررسی تغییرات زمانی سطح دریاچه مهارلو با استفاده از تصاویر ماهواره و عوامل مؤثر بر آن', سامانه مدیریت نشریات علمی, (), pp. -. doi: 10.22092/wmrj.2023.363213.1549
عاجی, ساره, دیداری, شهره. بررسی تغییرات زمانی سطح دریاچه مهارلو با استفاده از تصاویر ماهواره و عوامل مؤثر بر آن. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1402; (): -. doi: 10.22092/wmrj.2023.363213.1549
بررسی تغییرات زمانی سطح دریاچه مهارلو با استفاده از تصاویر ماهواره و عوامل مؤثر بر آن
2بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز ، شیراز، ایران
چکیده
دریاچه مهارلو یکی از دریاچههای آب شور ایران است که در 10 کیلومتری جنوب شرقی شیراز در استان فارس قرار گرفته است و از اهمیت بسیاری از دیدگاه اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی برای این منطقه برخوردار است. ازاینرو بررسی روند تغییرات سطح این دریاچه در دوره زمانی بلندمدت بهمنظور تصمیمگیریهای صحیح توسط مدیران مرتبط دارای اهمیت ویژهای است؛ بر این اساس هدف این پژوهش بررسی سری زمانی تغییرات سطح آب دریاچه می باشد.
منطقه مورد پژوهش حوضه آبخیز مهارلو می باشد. با استفاده از داده های ماهواره Landsat مساحت دریاچه در هر تصویر در طول دوره آماری 1986-2020 تعیین گردید و سپس تغییرات روند سطح دریاچه در طی این دوره با استفاده از آزمون من کندال مورد بررسی قرار گرفت. همچنین به منظور بررسی عوامل موثر بر تغییرات سطح دریاچه عواملی همچون تغییرات بارندگی، دبی ورودی به دریاچه، تراز سطح آب زیرزمینی، مساحت پوشش گیاهی حوضه و جمعیت در طی دوره آماری مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج بررسی روند سری زمانی مساحت دریاچه مهارلو در دوره موردمطالعه حاکی از روند کاهشی معنادار با نرخ km2/year 3 در سطح دریاچه بود. نقطه تغییر سری زمانی در سپتامبر 2007 اتفاق افتاده بود که یک افت شدید در سطح دریاچه از بعد از این تاریخ رخ داده است. بررسی تغییرات بارش نشان از عدم معناداری روند منفی مقدار بارش بود؛ هر چند که تغییرات دبی ورودی به دریاچه و تبخیر دارای روند منفی معنادار و تغییرات جمعیت و پوشش گیاهی دارای روند معنادار افزایشی بودند. همچنین بررسی تغییرات سطح آب زیرزمینی نشان دهنده روند منفی معنادار سطح تراز آب زیرزمینی در این محدوده می باشد. نتیجه گیری: بررسی تغییرات سطح دریاچه مهارلو نشان از روند شدید کاهشی در سطح دریاچه داشت. بررسی عوامل تأثیرگذار روی سطح دریاچه نشان داد هیچگونه روند معنیداری در میزان بارش در حوضه بهعنوان یکی از تأمینکننده های اصلی آب ورودی به دریاچه رخ نداده است. نتایج نشان داد که هرچند تغییرات بارش از روند معنادار برخوردار نبوده و روند تبخیر هم کاهشی بوده است، اما روند افزایشی جمعیت و پوشش گیاهی در حوضه نیاز به تامین آب بیشتر را ناگزیر می سازد. این مسئله منجر به افزایش بیرویه برداشت از منابع آب زیرزمینی و نیز جریانات سطحی گردیده است از اینرو روند کاهشی معنادار در تراز سطح آب زیرزمینی و دبی ورودی به دریاچه مشاهده شد. از طرفی اثر متقابل این موارد منجر به روند منفی تغییرات سطح دریاچه نیز شده است. بنابراین با توجه به اهمیت دریاچه مهارلو در حوضه، به منظور جلوگیری از کاهش سطح دریاچه برنامهریزیهای پایداری سرزمین بایستی موردتوجه جدی مدیران قرار گیرد.
Satellite-Based Analysis of Maharloo Lake's Surface Area Trends and Influencing Factors
نویسندگان [English]
Sareh Aaji1؛ Shohreh Didari2
1Department of Water Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
2Department of Water Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]
Maharlou Lake is one of Iran's saltwater lakes, located 10 kilometers southeast of Shiraz in Fars Province. It holds significant economic, social, and environmental importance for the region. Therefore, a comprehensive analysis of the lake's long-term water surface area changes is crucial for informed decision-making by relevant stakeholders. As a result, the primary objective of this study is to analyze the time series data of the lake's water levels. The study is conducted in the Maharlou Lake basin. By employing Landsat satellite data, the lake's area in each image was delineated within the designated statistical timeframe from 1986 to 2020. Subsequently, alterations in the lake's water level throughout this period were subjected to analysis using the Mann-Kendall test. Additionally, an exploration of the factors influencing the fluctuations in the lake's water level was undertaken. This examination encompassed variables such as changes in rainfall patterns, groundwater levels, basin vegetation coverage, and population dynamics during the stipulated statistical interval. Result and Discussion: The outcomes of the time series analysis conducted on the Maharlou Lake area within the study period unveiled a noteworthy declining trend at a rate of 3 km²/year in the lake's expanse. The turning point in the time series was identified in September 2007, signifying a marked plunge in the lake's water level from that point onward. Analyzing of precipitation alterations demonstrated the absence of a significant negative trend in precipitation amount; While the changes in the flow rate entering the lake and evaporation showed a significant negative trend, there was a significant increasing trend in population and vegetation changes. Furthermore, a comprehensive scrutiny of underground water level variations exhibited a substantial adverse trend within this geographical expanse. Conclusions: Examining the changes in the Maharlou Lake's level revealed a substantial decrease in its surface area. The investigation into the influencing factors on the lake's surface indicated that there was no significant trend in the precipitation volume within the basin, which serves as one of the main water sources for the lake. The results demonstrated that while rainfall changes did not exhibit a significant trend and the evaporation trend was decreasing, the increasing population and vegetation trends in the basin demanded greater water supply. Consequently, this situation led to an excessive increase in withdrawals from underground water resources and surface flows, resulting in a significant decline in both the underground water level and the inflow rate into the lake. The combined impact of these factors contributed to the negative trend in changes to the lake's surface area. Given the vital importance of Maharlou Lake within the basin, it is imperative that land sustainability planning receives earnest attention from management in order to prevent further declines in the lake's level.
کلیدواژهها [English]
Maharloo Lake, Google Earth Engine (GEE), Landsat, MANN-Kendall test, time series